Bridging worlds: Developing inclusive leadership for interprofessional collaboration in child centres

De ontwikkeling van kindcentra, waar basisonderwijs en kinderopvang samenwerken, krijgt veel aandacht van beleidsmakers, politici en professionals. Deze samenwerking zou de kwaliteit van onderwijs en kinderopvang verbeteren en de ontwikkeling van kinderen ondersteunen. Echter, verschillen in wetgeving, financiering en kwalificatie-eisen vormen hierin barrières. Hoewel deze verschillen landelijk spelen, zien we in de praktijk toch dat wijze en intensiteit van samenwerking tussen kinderopvang en onderwijs varieert. Vermoed wordt daarom dat leiderschap een belangrijke rol heeft in het al dan niet aanjagen van deze, interprofessionele samenwerking tussen onderwijs en kinderopvang.

Dit proefschrift onderzoekt interprofessionele samenwerking tussen kinderopvang en basisonderwijs, en de rol van leiderschap hierin. De centrale vraag is: “Hoe bevorderen school- en kinderopvangleiders IPS in het kader van kindcentrumontwikkeling, en hoe draagt een professionaliseringsprogramma voor leiders daaraan bij?”

Deel I van het proefschrift schetst de context, door de aard en intensiteit van interprofessionele samenwerking tussen kinderopvang en onderwijs te onderzoeken, de mate waarin medewerkers zijn toegerust voor IPS en hoe leidinggevenden deze samenwerking trachten te intensiveren via hun leiderschap. Hiertoe is een nieuw analysemodel ontwikkeld, het Kindcentrum-integratiemodel (KCIM), dat zes dimensies onderscheidt waar interprofessionele samenwerking plaatsvindt. De studie toont aan dat IPS in kindcentra doorgaans laag tot middelmatig is, vooral op de normatieve dimensie, die gedeelde waarden en wederzijds respect betreft. Knelpunten zoals ongelijkheid in budgetten, professionalisering en statusverschillen kwamen duidelijk naar voren. Leerkrachten en pedagogisch professionals beschouwden zichzelf als bekwaam en gemotiveerd voor IPS, maar ervoeren onvoldoende tijd, ondersteunend leiderschap en een inclusief organisatieklimaat. Leerkrachten van groepen 1 t/m 3 voelden zich het meest bekwaam en gemotiveerd.
Inclusief leiderschap, dat zowel verbondenheid faciliteert als waardering voor eigenheid bevordert, blijkt effectief in werkomgevingen met wij-/zijverschillen en is daarom als invalshoek gebruikt om het leiderschapsgedrag van school- en kinderopvangleiders te onderzoeken. Naar voren kwam dat school- en kinderopvangleiders vooral gedrag vertonen dat verbondenheid bevordert, maar minder gedrag dat eigenheid waardeert. Ook non-positief inclusief leiderschapsgedrag, zoals gemiste kansen of stigmatiserend gedrag, werd regelmatig waargenomen.

Op basis van Deel I is een professionaliseringsprogramma (PDP) voor inclusief leiderschap ontwikkeld. Deel II onderzoekt dit programma en constateert dat het PDP het bewustzijn en de vaardigheden in inclusief leiderschapsgedrag op zowel verbondenheid als waardering voor eigenheid heeft verbeterd. Deelnemers leerden vooral door gezamenlijke deelname en reflectie, wat leidde tot meer wederzijds begrip en sterkere professionele banden.

Volledige integratie volgens het KCIM is binnen de huidige wetgeving niet mogelijk, en dat geeft school- en kinderopvangleiders een grote verantwoordelijkheid om het gewenste integratieniveau te bereiken binnen het bestaande gesplitste en hybride systeem. Dit proefschrift bevestigt daarbij het belang van inclusief leiderschap voor IPS. Een inclusief organisatieklimaat lost systeemproblemen niet op, maar levert de ingrediënten voor een beter klimaat voor interprofessionele samenwerking. Beleidsmakers en organisaties zouden dan ook moeten investeren in programma's die leiders hierin ondersteunen. Daarbij kunnen kindcentra de ontwikkelde modellen en meetinstrumenten uit dit proefschrift gebruiken om de mate waarin zij interprofessioneel samenwerken te evalueren en verder te ontwikkelen.

-

The development of child centres, where primary education and childcare work together, is receiving more and more attention from policymakers, politicians and professionals. It is believed that this collaboration would improve the quality of education and childcare and support children's development. However, differences in legislation, funding and qualification requirements form barriers in this. Although these differences play a national role, in practice we see that intensity of interprofessional collaboration between childcare and education vary. It is therefore suspected that leadership has an important role in driving this, interprofessional cooperation between education and childcare, or not.

This dissertation investigates interprofessional collaboration between childcare and primary education, and the role of leadership in it. The central question is: ‘How do school and childcare leaders promote interprofessional collaboration in the context of child centre development, and how does a professionalisation programme for leaders contribute to this?’ The first part of the dissertation maps the context of interprofessional collaboration, based on 54 interviews and focus group discussions combined with questionnaire research at 16 different child centres where childcare and primary schools collaborate. The second part of the thesis describes, based on 110 learning logs and 59 reflection interviews combined with self-assessments, the development of inclusive leadership among 17 school and childcare leaders.

Part I of the dissertation outlines the context, by examining the nature and intensity of interprofessional cooperation between childcare and education, the extent to which staff are equipped for interprofessional collaboration and how leaders seek to intensify this cooperation through their leadership. To this end, a new analytical model was developed, the Child Centre Integration Model (CCIM), which distinguishes six dimensions where interprofessional collaboration takes place. The study shows that interprofessional collaboration in child centres tends to be low to moderate, especially on the normative dimension, which concerns shared values and mutual respect. Bottlenecks such as inequality in budgets, professionalisation and status differences emerged clearly. Teachers and childcare workers considered themselves competent and motivated for interprofessional collaboration, but experienced insufficient time, supportive leadership and an inclusive organisational climate. Teachers in grades 1 to 3 felt most competent and motivated.

Inclusive leadership, which both facilitates belongingness and values uniqueness, has been found to be effective in working environments with us-and-them distinctions and was therefore used as an angle to study the leadership behaviour of school and childcare leaders. It emerged that school and childcare leaders mostly display behaviour that promotes belongingness, but less behaviour that values uniqueness. Non-positive inclusive leadership behaviour, such as missed opportunities for inclusive leadership behaviour, was also regularly observed, which meant that leaders sent conflicting messages to their staff.

Based on Part I, a professional development programme (PDP) for inclusive leadership was developed. Part II of the dissertation examines this programme and finds that the PDP improved awareness and skills in inclusive leadership behaviour on both belongingness and valuing uniqueness. Participants perceived to learn mainly through joint participation and reflection, leading to greater mutual understanding and stronger professional ties.

It is not currently possible to achieve full integration in accordance with CCIM standards due to legislative constraints. This places significant responsibility on school and childcare leaders to pursue enhanced levels of integration, which is essential to realise the benefits of interprofessional collaboration within the current system.

In conclusion, this dissertation confirms the importance of inclusive leadership for interprofessional collaboration between childcare and primary education. An inclusive organisational climate does not solve problems at the systemic level, but may provide the ingredients for a better climate for interprofessional collaboration. Policymakers and organisations should therefore invest in programmes that support leaders in this.