Een echo uit het verleden: de vermogensaanwasbelasting 1946

In de toekomstige wet voor box 3 - de heffing over particuliere vermogensrendementen zal het werkelijke rendement gelden als heffingsgrondslag. Ook vermogensmutaties vormen onderdeel van dat werkelijke rendement. De vraag is of deze heffing zou moeten aansluiten bij het tijdstip van realisatie (de vermogenswinstbenadering) of dat moet worden gekozen voor een vermogensaanwasbelasting waarbij, ongeacht realisatie, de jaarlijkse waardeverandering wordt belast. De wetgever heeft gekozen voor een vermogensaanwasbenadering. Binnen de Wet IB 2001 is dat opvallend. Voor ondernemers, resultaatgenieters en aanmerkelijkbelanghouders wordt immers een vermogenswinstbenadering gehanteerd. Historisch gezien is de keuze voor een vermogensaanwasbenadering minder uniek aangezien Nederland deze techniek na de Tweede Wereldoorlog heeft ingezet als een retroactieve belasting op de vermogensaanwas ontstaan tijdens de oorlogsperiode. In deze bijzondere periode vormde deze vermogensaanwasbelasting (VAB) een opmerkelijk amalgaam van ruwheden en verzachtende veronderstellingen. In dit artikel worden de perikelen van dit voorbije stelsel beschreven, die beknopte schets blijkt op onderdelen een opvallende gelijkenis te tonen met de discussies gevoerd in het heden. Ook die gelijkenis wordt uiteengezet.