Faint-hearted? Bespiegelingen over de rol en verantwoordelijkheden van collectieve-belangenbehartigers onder de WAMCA

Uit de Engelse en de Nederlandse rechtspraak blijkt dat het niet makkelijk is voor (de bestuurders van) collectieve-belangenbehartigers om de toetsing van hun expertise en handelwijze door de rechter met vlag en wimpel te doorstaan. Hoewel beide systemen van collectieve-belangenbehartiging van elkaar verschillen, hebben zij meer gemeen dan op het eerste gezicht lijkt en valt er wat te leren uit de recente ervaringen in het Verenigd Koninkrijk. Dit artikel bevat een overzicht van de Nederlandse wet- en regelgeving die op stichtingen die als collectieve-belangenbehartigers optreden van toepassing is. Ook wordt aandacht besteed aan de knelpunten die zij in de praktijk onder de WAMCA ervaren. Zo kan het lastig zijn om geschikte bestuurskandidaten te vinden, en kunnen de (administratieve) verplichtingen die uit de wet en/of de Claimcode voortvloeien een (te) grote (financiële) last zijn. Steeds wordt aandacht besteed aan de relatie met de procesfinancier, omdat deze commerciële partijen een belangrijke rol spelen in collectieve acties en dat gevolgen heeft voor de governance van deze stichtingen. De auteurs doen aanbevelingen aan (bestuurders van) deze collectieve-belangenbehartigers op basis van de Nederlandse en de Engelse rechtspraak en op basis van hun eigen (praktijk)ervaringen met collectieve acties. De conclusie is dat de Nederlandse wet- en regelgeving bestuurders in staat stelt de redelijke belangen van procesfinanciers in acht te nemen. Daarnaast zijn de bestuurders gebaat bij een besluitvormingsproces, waarbij zij op cruciale momenten desgewenst onafhankelijke experts kunnen raadplegen en verschil van inzichten met de procesfinancier via adequate escalatiemechanismen kunnen laten toetsen en beslechten. Ook een herziening van de Claimcode ligt na de introductie van de WAMCA en de recente ervaringen voor de hand, alsmede een (her)overweging van een one-tier-board. Hoewel er nog veel onzekerheid is over de procedure onder de WAMCA, is één ding zeker: collectieve-belangenbehartiging is niet voor de faint-hearted. Ze is voor ervaren professionals en gaat gepaard met verantwoordelijkheden en kwaliteitseisen. Een verdere professionalisering van de collectieve-belangenbehartiging is daarom een stap in de goede richting.