Fiscaal vals spel maakt meer kapot dan je lief is

Er is volop discussie over belastingplichtigen die hun fair share niet bijdragen, maar dan gaat het vooral om het behendig gebruik van het (internationale) systeem van het belastingrecht. Het gaat vaak om scherp structureren binnen de grenzen van de (letter van de) wet. Behendig gebruikmaken van de regels van het spel leidt dan tot een onrechtvaardig resultaat. Maar die fiscale regelingen vallen niet uit de lucht en zijn vaak het resultaat van intensief lobbyen door belangengroepen. Dit aspect van eerlijk het spel spelen krijgt in de fiscale literatuur minder aandacht, maar daarentegen juist steeds meer publieke aandacht. Goed georganiseerde belangengroepen slagen er regelmatig in door behendig lobbyen fiscale voordeeltjes over de rug van andere burgers te verwerven. Materieel is het effect dat op tal van plaatsen in het belastingsysteem strijdigheden met het draagkrachtbeginsel aanwezig zijn. De idee dat ieder zijn fair share betaalt, wordt daarmee ondergraven. Gebrek aan fair play is hier vaak beter zichtbaar dan belastingminimalisatie in de verborgenheid van de belastingaangifte. En het schendt de fundamentele democratische gedachte dat iedere stem evenveel waard is – ongelijkheid (door privileges) is niet alleen de uitkomst van het wetgevingsproces, maar blijkbaar vaak ook het feitelijke uitgangspunt. Dit ondergraaft de maatschappelijke cohesie. Fiscale privileges leiden tot (grotere) economische ongelijkheid, wantrouwen en polarisatie. Ongelijke invloed op fiscale wetgeving versterkt deze ontwikkeling.