Flexicurity en sociale modellen in Europa: Een vergelijkende analyse van het effect van instituties op werkgelegenheid en mobiliteit

In deze bijdrage vergelijken we de arbeidsmarktprestaties van landen tegen de achtergrond van het bestaan van sociale modellen. Sociale modellen kunnen worden gezien als configuraties van arbeidsmarkt - en sociale zekerheidsinstituties. Ze belichamen verschillende economische theorieën over het functioneren van de arbeidsmarkt. De verschillende sociale modellen leiden tot andere uitkomsten over flexibiliteit en zekerheid op de arbeidsmarkt. We onderscheiden in deze bijdrage drie modellen, te weten het klassieke welvaartstaatmodel, het liberale model en het flexicurity model dat we zien als een middenweg tussen de beide anderen. In het empirische deel analyseren we met behulp van het Europese Labour Force Survey het effect van arbeidsmarktinstituties (werkgelegenheidsbescherming, generositeit uitkeringen, collective loononderhandelingen, actieve arbeidsmarktbeleid) op de werkgelegenheid van jongeren en die van de totale bevolking tussen 15 en 65 jaar. Tevens definieren we dynamische uitkomstindicatoren over flkexibiliteit en zekerheid en maken we gebruik van vergelijkbare Europese paneldata (EU-SILC 2006-2011) om de prestaties van de verschillende landen die behoren tot de drie typen van sociale modellen te vergelijken. Dit doen we apart voor de periode voor en tijdens de recente crisis. De Scandinavische landen vertonen het meest de kenmerken van het flexicurity model en de continentale landen die van het klassieke welvaarstaatmodel. Vooral het Verenigd Koninkrijk vertoont sterke oevereenkomsten met het liberale model. Tijdens de crisis is sprake van convergentie tussen de landen doordat zowel het niveau van flexibiliteit als van zekerheid in de meeste landen daalt. In Nederland daalt de mobiliteit maar dit gaat niet of nauwelijks ten koste van het niveau van zekerheid. In Zweden en Oostenrijk stijgt de mobiliteit zelfs hetgeen verklaard kan worden door een actief mobiliteitsbeleid om transities van werk-naar-werk te bevorderen en te faciliteren.