Health data and ‘big tech’ firms: Towards a ‘less economic’ approach to EU competition law

In the recent years, we are witnessing a growing presence of Big Tech firms in the healthcare sector. On the one hand, this involvement can be considered a welcome response to the challenges faced by contemporary health systems. On the other hand, however, some warn us that the newfound data power of these corporations might raise a number of legal, ethical, and societal issues, especially if their business model does not align with the principles, values, and expectations people have surrounding health(care). Hence, this research leans into the ability of EU competition law to constrain the (excessive) exercise of private power. It aims to answer the following question: what could, and should, the role of EU competition law be in keeping powerful companies like Google in check, when they reach into domains of policy and societal relevance like healthcare.

Normally, competition law is interested in values like consumer welfare, efficiency, and market openness. To an extent, these are important in healthcare, but this field is also characterised by other values like quality care, autonomy and beneficence, and solidarity. Therefore, this dissertation advocates that when dealing with cases of potential abuse of market dominance, EU health policy objectives should be more directly integrated into competition law assessments and enforcement. To do this, a doctrinal legal analysis of EU competition law is combined with insights from health policy, (bio)ethics, and critical data and platform studies literature. Ultimately, the dissertation hopes to inform the application of EU competition law by proposing a ‘less economic’ approach that looks beyond the functioning of the markets, and more explicitly engages with norms and values that are important in the specific public policy domain. As such, the research advances scholarly debate on exploitative abuse of dominance and the boundaries of competition law. Moreover, it explores the ways in which data-driven innovation could be harnessed in a way that leads to meaningful societal value and upholds trust in health data sharing.

___

In de afgelopen jaren zien we een groeiend aantal Big Tech bedrijven die actief zijn in de zorgsector. Aan de ene kant kan deze betrokkenheid worden gezien als een welkome reactie op de uitdagingen waar zorgstelsels voor staan. Aan de andere kant waarschuwen sommigen voor een aantal juridische, ethische en maatschappelijke kwesties in verband met de data-macht die deze bedrijven nu hebben, vooral als hun verdienmodel niet matcht met de principes, waarden en verwachtingen van mensen in en rondom gezondheid(szorg). Dit onderzoek is daarom gebaseerd op het vermogen van het EU-mededingingsrecht om de (overmatige) uitoefening van macht te beperken. Het hoopt een antwoord te geven op de vraag wat zou de rol van het EU-mededingingsrecht kunnen en moeten zijn om de machtige bedrijven zoals Google in toom te houden als ze zich uitbreiden naar beleids- en maatschappelijk belangrijke sectoren zoals de gezondheidszorg.

Normaal gesproken ligt in het mededingingsrecht de focus op doelen zoals consumentenwelzijn, efficiëntie en open markten. Deze aspecten zijn tot op zekere hoogte belangrijk in gezondheidszorg. Maar deze sector is ook gekenmerkt door andere waarden zoals kwaliteit van zorg, autonomie, welwillendheid en solidariteit. Daarom pleit dit proefschrift ervoor om bij de behandeling van gevallen van mogelijk machtsmisbruik directer rekening te houden met EU-gezondheidsbeleid doelen bij beoordelingen en handhaving van mededingingswetgeving. Om dit te bereiken wordt juridisch-doctrinair onderzoek van het EU-mededingingsrecht gecombineerd met inzichten uit gezondheidsbeleid, (bio-)ethiek en kritische data- en platformstudies literatuur. Uiteindelijk streeft het proefschrift om onderbouwing te bieden voor de toepassing van het EU-mededingingsrecht door een ‘minder economische’ benadering. Deze kijkt verder dan alleen het functioneren van de markt en houdt zich explicieter bezig met de normen en waarden die belangrijk zijn in het specifieke beleidsdomein. Daarom draagt dit onderzoek bij aan de wetenschap over exploitatief misbruik van machtpositie en de grenzen van mededingingswetgeving. Bovendien verkent dit onderzoek ook hoe datagestuurde innovatie kan woorden ingezet op een manier die tot toegevoegde maatschappelijke waarde leidt en het vertrouwen in het delen van gezondheidsgegevens behoudt.