Kernprincipes van de belastingwetenschap: Onafhankelijkheid in een breder grondslagendebat

Belastingen hebben grote impact op de samenleving. Omgekeerd beïnvloeden maatschappelijke opvattingen de vormgeving van het belastingstelsel. Het is de maatschappelijke verantwoordelijkheid van de fiscale wetenschap om belastingen en het belastingrecht kritisch te bestuderen en te evalueren. De belastingwet en de fiscaalwetenschappelijke kritische reflectie daarop regarderen daarom de samenleving in den brede. Wetenschappelijke kennis wordt door tal van maatschappelijke en politieke actoren gebruikt. De belastingwetenschap komt daarmee ook in de maatschappelijke en politieke arena. De maatschappelijke en politieke waardering van de belastingwetenschap is beslist niet steeds positief. Er wordt getwijfeld aan haar onafhankelijkheid – gebrek daaraan zou tot partijdig onderzoek leiden. Dat noopt tot zelfreflectie. Onafhankelijkheid en onpartijdigheid van belastingwetenschappers zijn immers van groot belang voor de kwaliteit, maatschappelijke geloofwaardigheid en legitimiteit van de belastingwetenschap – weinig fiscalisten zullen dat ontkennen. Maar het debat daarover wordt helaas op een weinig fundamentele wijze gevoerd. Dat leidt tot een gebrek aan diepgang – en niet goed doordachte oplossingen. Voor een meer fundamentele discussie is mijns inziens bezinning op de kernwaarden en -principes van de wetenschap en haar beoefening nodig. Een volgende stap is het in kaart brengen van de context waarin zij tot leven moeten komen, in dit geval is dat de belastingwetenschap en de fiscaliteit in den brede. Dat biedt een basis om in termen van oplossingen te denken.