Resolving ambiguity in social situations: An investigation of biased and inflexible interpretations and their socio-affective pathways to depression and social anxiety

In everyday life, we often face social situations where the meaning of others’ behaviors, expressions, or messages is not immediately clear (e.g., a vague facial expression or short text message). These moments are ambiguous, meaning they can be interpreted in more than one way. Such moments leave us wondering what others might be thinking or feeling. How we interpret these unclear social cues shapes our emotions, thoughts, and behavior, and can even impact our mental health.

This dissertation investigates how people make sense of ambiguous social situations, and why some people interpret the same event differently. The findings show that people with depressive and social anxiety symptoms tend to interpret ambiguous situations in a more negative and less positive way (also referred to as interpretation bias). They also tend to hold onto these negative interpretations, even when presented with new (positive) evidence that contradicts these initial beliefs. This is referred to as negative interpretation inflexibility.

The persistence of negative interpretations can create a stressful interpersonal environment that dampens positive emotions and enhances negative emotions. This can contribute to the development and maintenance of depression and social anxiety. In conclusion, this dissertation emphasizes negative interpretation inflexibility as a promising target for therapy. Supporting people to adopt more flexible ways of interpreting social situations may reduce symptoms and strengthen psychological resilience.

___

In ons dagelijks leven bevinden we ons vaak in sociale situaties waarin de betekenis van iemands gedrag, uitdrukking of boodschap niet meteen duidelijk is (bijvoorbeeld een vage gezichtsuitdrukking of een kort tekstbericht). Deze momenten zijn ambigu, wat betekent dat ze op meer dan één manier geïnterpreteerd kunnen worden. In dit soort momenten vragen we ons regelmatig af wat anderen misschien denken of voelen. Hoe we deze onduidelijke sociale signalen interpreteren, beïnvloedt hoe we ons voelen, wat we denken, en hoe we ons gedragen, en kan zelfs van invloed zijn op onze mentale gezondheid.

Dit proefschrift onderzoekt hoe mensen betekenis geven aan ambigue sociale situaties, en waarom sommige mensen dezelfde gebeurtenis anders interpreteren. De bevindingen laten zien dat mensen met depressieve en sociale angstklachten geneigd zijn om ambigue situaties op een meer negatieve en minder positieve manier te interpreteren. Dit wordt ook wel interpretatiebias genoemd. Daarnaast blijken zij sterker vast te houden aan deze negatieve interpretaties, zelfs wanneer nieuwe (positieve) informatie deze eerste gedachten tegenspreekt. Dit noemen we negatieve interpretatie inflexibiliteit.

Het blijven vasthouden aan negatieve interpretaties kan zorgen voor een stressvolle sociale omgeving, waarin positieve emoties worden afgezwakt en negatieve emoties worden versterkt. Dit kan bijdragen aan het ontstaan en in stand houden van depressie en sociale angst. Concluderend benadrukt dit proefschrift dat negatieve interpretatie inflexibiliteit een veelbelovend aangrijpingspunt vormt voor therapie. Mensen ondersteunen om flexibeler naar sociale situaties te kijken, kan klachten mogelijk verminderen en psychologische veerkracht versterken.