The right to a healthy environment in Nigeria: Strengthening environmental governance and advancing environmental protection through human rights frameworks

Environmental harm affects millions of people in Nigeria. Oil spills, gas flaring, water contamination, deforestation, and other forms of environmental degradation have damaged ecosystems and threatened the health, livelihoods, and dignity of communities, particularly in the Niger Delta. Although Nigeria has environmental laws and regulatory institutions, many environmental problems persist because laws are often poorly enforced and affected communities face significant barriers when seeking justice.

This thesis examines whether human rights can provide a stronger basis for environmental protection in Nigeria. It focuses on the idea that a healthy environment is not only an environmental concern but also a human rights issue. Environmental degradation can affect fundamental rights such as the rights to life, health, dignity, property, and access to information. The research therefore asks how human rights law can be used to strengthen environmental protection and improve accountability in Nigeria.

The study combines legal analysis with empirical research. It examines international human rights law, Nigerian environmental law, and the case law of courts in Nigeria, Europe, and Africa. It also draws on fieldwork involving stakeholders engaged in environmental governance and environmental justice. By combining doctrinal and empirical approaches, the thesis explores not only what the law says but also how it operates in practice.

A key part of the research analyses the experience of the European Court of Human Rights. Although the European Convention on Human Rights does not explicitly recognise a right to a healthy environment, the Court has developed legal principles that allow environmental harms to be addressed through existing human rights protections. The thesis investigates whether similar approaches could strengthen environmental protection in Nigeria.

The research finds that human rights can play an important role in environmental governance, but legal recognition alone is insufficient. The greatest obstacles are weak enforcement, institutional limitations, regulatory failures, and political and economic pressures that often prevent environmental laws from being effectively implemented. The thesis therefore argues that environmental protection requires both stronger legal rights and stronger governance institutions.

The study concludes that a human rights-based approach offers a valuable framework for advancing environmental protection in Nigeria. It recommends strengthening access to justice, improving regulatory enforcement, enhancing institutional capacity, and further integrating environmental protection within the country's human rights framework. By doing so, environmental protection can become more effective, accountable, and responsive to the needs of affected communities.

Ultimately, the thesis argues that protecting the environment is not only about safeguarding nature. It is also about protecting human dignity, promoting social justice, and ensuring that present and future generations can live in a healthy and sustainable environment.

____

Milieuschade treft miljoenen mensen in Nigeria. Olielekkages, gasaffakkeling, watervervuiling, ontbossing en andere vormen van milieuaantasting hebben ecosystemen beschadigd en vormen een bedreiging voor de gezondheid, bestaansmiddelen en waardigheid van vele gemeenschappen, vooral in de Nigerdelta. Hoewel Nigeria beschikt over milieuwetgeving en toezichthoudende instanties, blijven veel milieuproblemen bestaan doordat wetgeving vaak onvoldoende wordt gehandhaafd en getroffen gemeenschappen moeilijk toegang hebben tot gerechtigheid.

Deze dissertatie onderzoekt of mensenrechten een sterkere basis kunnen bieden voor milieubescherming in Nigeria. Het uitgangspunt is dat een gezond milieu niet alleen een milieukwestie is, maar ook een mensenrechtenkwestie. Milieuschade kan fundamentele rechten aantasten, zoals het recht op leven, gezondheid, menselijke waardigheid, eigendom en toegang tot informatie. Daarom onderzoekt het onderzoek hoe mensenrechten kunnen worden ingezet om milieubescherming te versterken en verantwoordingsplicht te verbeteren.

De studie combineert juridische analyse met empirisch onderzoek. Zij onderzoekt internationaal mensenrechtenrecht, Nigeriaans milieurecht en jurisprudentie van rechtbanken in Nigeria, Europa en Afrika. Daarnaast maakt zij gebruik van veldonderzoek onder betrokkenen bij milieubestuur en milieurechtvaardigheid. Door deze combinatie van methoden wordt niet alleen gekeken naar wat de wet voorschrijft, maar ook naar hoe zij in de praktijk functioneert.

Een belangrijk onderdeel van het onderzoek richt zich op de ervaring van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens. Hoewel het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens geen expliciet recht op een gezond milieu bevat, heeft het Hof juridische beginselen ontwikkeld waarmee milieuschade via bestaande mensenrechtenbescherming kan worden aangepakt. De dissertatie onderzoekt in hoeverre vergelijkbare benaderingen kunnen bijdragen aan een sterkere milieubescherming in Nigeria.

Het onderzoek laat zien dat mensenrechten een belangrijke rol kunnen spelen bij milieubescherming, maar dat juridische erkenning alleen niet voldoende is. De grootste uitdagingen liggen in zwakke handhaving, institutionele beperkingen, tekortkomingen in toezicht en politieke en economische belangen die effectieve toepassing van milieuwetgeving vaak belemmeren. Daarom betoogt de dissertatie dat zowel sterkere rechten als sterkere bestuurs- en handhavingsstructuren noodzakelijk zijn.

De studie concludeert dat een mensenrechtenbenadering een waardevol kader biedt voor de verdere ontwikkeling van milieubescherming in Nigeria. Zij doet aanbevelingen om de toegang tot de rechter te verbeteren, handhaving te versterken, institutionele capaciteit uit te bouwen en milieubescherming verder te integreren binnen het mensenrechtenkader. Hierdoor kan milieubescherming effectiever, rechtvaardiger en beter afgestemd worden op de behoeften van getroffen gemeenschappen.

De centrale boodschap van de dissertatie is dat milieubescherming niet alleen draait om het beschermen van de natuur. Het gaat ook om het beschermen van menselijke waardigheid, het bevorderen van sociale rechtvaardigheid en het waarborgen van een gezonde en duurzame leefomgeving voor huidige en toekomstige generaties.