Van Tilburgs Model naar Permanent Ontwikkelings Proces

Spreken over hét Tilburgs Model is in dubbel opzicht misleidend. Het begrip ¿model' in de naam suggereert dat het om één uitgewerkt en consistent geheel gaat, terwijl het model in feite een verzamelnaam is voor verschillende ontwikkelingen die zich in Tilburg vanaf het begin van de jaren tachtig hebben voorgedaan. Bovendien is geen sprake van hét Tilburgs Model, maar van tenminste twee Tilburgse modellen: het oorspronkelijke en het nieuwe model. In dit hoofdstuk wordt een overzicht gegeven van de wijze waarop het model zich heeft ontwikkeld, de elementen waaruit het model bestaat en tegen welke achtergrond de ontwikkeling van het model kan worden geplaatst. De ontwikkeling van het model is eerder door Korsten (1996) beschreven in een viertal fasen: (1) de reorganisatiefase (1985-1988), (2) de fase van productbegroting, contractmanagement en interne bedrijfsdoorlichting als managementinstrument (1988-1990), (3) verbetering van de productbegroting, opzet van een systeem voor effectmeting en de ontwikkeling van instrumenten voor het verzamelen van burgerinformatie over de dienstverlening (1991-1994), en (4) de ontwikkeling van het doelmatigheid-diagnose-instrument (1994-). Hoewel deze periodisering wel inzicht geeft in de ontwikkeling van het model en het gebruik van de verschillende instrumenten, wordt in dit hoofdstuk een andere fasering gehanteerd. Wij onderscheiden daartoe twee Tilburgse Modellen. Het oorspronkelijke Tilburgs Model, met de nadruk op planning & control, financiële beheersing en bedrijfsmatig werken, heeft zich vanaf het begin van de jaren tachtig ontwikkeld. Halverwege de jaren negentig is sprake van een omslag naar een nieuw Tilburgs Model (het Permanent Ontwikkelings Proces of POP), waarin de burger centraal wordt gesteld en de logica van de burger prevaleert boven de interne logica van efficiënte bedrijfsprocessen. Een cesuur in de tijd is voor deze ontwikkeling niet aan te geven: niet alleen worden ook na de omslag nog instrumenten geperfectioneerd in de geest van het oorspronkelijk Tilburgs Model, ook is POP niet van de ene op de andere dag tot stand gekomen. Officieel is het per 1 januari 1997 ingevoerd. In dit hoofdstuk wordt niet alleen de ontwikkeling van het Tilburgs Model beschreven, ook wordt een verklaring gezocht voor de heroriëntatie op het model zoals die tussen 1994 en 1996 heeft plaatsgevonden.